Duydum Ki Bir Kızın Olmuş 3

Türkü, Türkiye’nin sözlü geleneğinde, bir ezgi ile söylenen avam şiirlerinin her çeşidine maruz ad. Türkü sözcüğü, Türk adının sonuna, nispet eki olan “î” ekinin getirilmesiyle ortaya çıkmıştır. “Türkî”, Türk ile ait ve Türk’e özgü mazmunında da kullanılır.

Türkü, kendine özgü ve belli bir ezgi ile söylenen, hece ölçüsüyle makaslamaklan ve giderek anonimlehandan bir nazım biçimidir. Türküler anne flaşörklerle, onu izleyen nakaratlardan oluşur. Türkülerdeki flaşörklere (üçlük yahut ikilik de kabil) “bent” adı verilir. Nakaratlar ise avam dilinde “ulama” ve “kavuştak” olarak adlandırılır. Kavuştaklar her ezgiden sonrasında tekrar edilen ikilik (evet da elan çok) dizelerdir.

Türkünün belli bir şekli yoktur. Bir koşma, bir semai, bir destan evet da rastgele bir avam şiiri türkü ezgisiyle söylendiğinde türkü olabilir. Bu yüzden türkü tipinin en besbelli özelliği melodisidir. Türküler hece ölçüsünün her lakırtııbıyla söylenir. şu demek oluyor ki hece sayısı bakımından bir sınırlama imkânsız.

Türkülerin büyük çoğunluğu anonimdir evet da ağızdan ağza söylenirken söyleyeni kaybolmuşdolaşma. Türküler bu şekilde avamın dünyalıkı olurlar ve avamın her kesimine seslenme fail artistlar aracılığıyla albümlerde, konserlerde ve canlı performanslarda kullanılan geniş bir müzik türüdür. Türküler çoğu posta, bir doğa hadiseı evet da bir kahramanlık muhalifsında doğar ve yayılırlar. Türküler, doğdukları bölgenin özelliklerini koruyamazlar. Taşındıkları bölgelerde kişilerin, yan adlarının, ayrıca konuların bile değişmiş olduğu görüldüğü bâtınin, nerede doğduklarını saptamak hızleşir.

Mahmut Ragıp Gazimihal, ezgilere nazaran usulsüz ve usullü koşukler olarak iki kıvrım yapar. Usulsüz olanlar; divan, bozlak, koşma, hoyrat ve Çukurova’yı bâtınine düz uzun havalardır. Usullü olan koşukler grubunda ise çoklukla desise havaları yan alır ki bunlara Konya’da oturak havası, Şanlıurfa’da üzgün âlem adı verilmektedir.

Türklerde sorunlenen konulara nazaran de sınıflama yapan yazarlar vardır. Mevzularına nazaran koşukler:

Ninniler
Çocuk koşukleri
Doğa koşukleri
Aşk koşukleri
Kahramanlık ve bayrakaltı koşukleri
Resim koşukleri
İş koşukleri
Katlıklı koşukleri
Ölüm koşukleri (Ağıt)
Mandepsi koşukleri
Beğeni ve hayvan koşukleri
Zeybek ve derebeyi koşukleri
Cinayetler ve biberliklı olaylarla alakalı koşukleri
Güldürücü koşukleri