Tarih Bilimi Nedir 6

Gün, geçmiş dönemin incelenmesi bilimidir.[2] “Gün”, geçmiş zamanda olan vakaların incelenmesinin semtı sıra, bu olaylarla müntesip bilgilerin keşfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile bile ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan yahut insanoğlu-dışı ayrımı gözetmeksizin, nokta ve dakika aralığının kestirildiği bir geçmiş dakika dilimde, menşe-sonuç ilişkisi kurup, doküman ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir bilimsel niteliği olan disiplin olan gün, rastgele bir marifet kümesine dahil edilmez; çünkü gün, her alanın evvelini inceleyebilecek kadar geniş bir disiplindir. İnsanlık evveli lügat konusu olduğunda, yazının icadından önceki zamanlara “gün öncesi” denir.

Günî tetkik, geçmiş zamandaki vakalara ilişik tüm bilgilerin, vakaların vuku bulmuş olduğu dönemin şartları nazar önüne alınarak, olabilir olduğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Gün, yaşanmış olan vakaların bir elan evetşanabilmesi kabilinden bir muhtemellık olmadığından doğa bilimlerindeki kabilinden deney ve gözleme dayanamaz.

Gün sözcüğünün Batı dillerindeki kuma hakkındalığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (manaı “anket”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, salık transfer vasıtasıyla haber edinme anlamlarında kullanılan lügat, Attika lehçesinde görerek, şahit olarak bilme anlamlarının semtı sıra çok elan geniş bir mana dâhilğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve efsanevi bilgisi ve hatta tedricen doğa bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın tanılamamıyla gün, “doğrulanmış olgular kümesi”nden özge bir şey bileğildir.[5]