Tarih Bilimi Nedir 9

Tarih, geçmiş zamanın incelenmesi bilimidir.[2] “Tarih”, geçmiş zamanda olan olayların incelenmesinin kenarı düzen, bu olaylarla ilgili bilgilerin keşfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile de ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan veya benibeşer-dışı farkı gözetmeksizin, nokta ve saat aralığının kestirildiği bir geçmiş saat dilimde, amil-sonuç ilişkisi kurup, doküman ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir bilimsel niteliği olan disiplin olan gün, herhangi bir fen kümesine dahil edilmez; çünkü gün, her kayranın dünini inceleyebilecek derece geniş bir disiplindir. İnsanlık düni laf konusu evetğunda, edebiyatın icadından önceki zamanlara “gün öncesi” denir.

Tarihî tetkik, geçmiş zamandaki vakalara ilişikli tüm bilgilerin, olayların vuku bulduğu devrin şartları basar önüne düzenınarak, kabil evetğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Tarih, yaşanan olayların bir henüz yaşanabilmesi üzere bir mümkünlık olmadığından doğa bilimlerindeki üzere deney ve gözleme dayanamaz.

Tarih sözcüğünün Batı dillerindeki şerik alınlığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (mazmunı “anket”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, sav ittihaz yoluyla bili edinme anlamlarında kullanılan söz, Attika lehçesinde görerek, şahit olarak bilme anlamlarının kenarı düzen çok henüz geniş bir mazmun dâhilğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve hayvan bilgisi ve hatta yavaş yavaş doğa bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın teşhismıyla gün, “doğrulanmış olgular kümesi”nden değişik bir şey değildir.[5]